De gemeenten Naarden en Muiden tonen op hun websites 10 motieven ten gunste van de gemeentelijke herindeling met Bussum, Muiden en Weesp.
Het achtste motief luidt:
De fusie is een logisch vervolg op de reeds bestaande samenwerking
Vergroting van de gemeentelijke schaal in het noordelijke deel van de regio Gooi & Vechtstreek is een doeltreffend antwoord op de groei van het aantal gemeentelijke taken. Fusie is een logisch vervolg op de reeds in gang gezette samenwerking. De samenwerking van de vier gemeenten was gedurende een aantal jaren toereikend, maar een fusie biedt veel meer perspectief als het gaat om integrale beleidsvorming; het goed op elkaar afstemmen van het gemeentelijk beleid op verschillende terreinen.
Ook dit is weer een motief dat serieus bekeken moet worden. Er zijn ontegenzeggelijk situaties dat een fusie een voordeel heeft boven samenwerking. En met het verder groeien van taken die van het rijk naar de gemeenten worden verlegd, is het zeker terecht dat gemeenten over stevige ambtelijke capaciteit beschikken, zowel op beleids- als op uitvoerend niveau. En het is ook zeker zo dat dit in een gemeente met meer inwoners ook eerder bereikbaar is.
Juist bij het laten doorgroeien van een gemeente naar een niveau dat beter over de benodigde capaciteiten beschikt is het van belang ook te kijken naar de door intensivering van de samenwerking in de vorm van een met fusie bereikbare consolidatie. Met andere woorden: als er nog heel veel meer wordt samengewerkt, wordt het dan ook een eenheid?
Dan moet je eerst kijken naar het karakter van de bestaande samenwerking.
Als die louter facilitair is, bijvoorbeeld omdat de éne gemeente op gewoon zakelijke basis computercapaciteit verhuurt aan een andere gemeente, is dat vast financieel heel aantrekkelijk voor allebei. Maar daarmee heb je geen basis voor een fusie. Ik leerde altijd als voorbeeld: het is de taak van een drukkerij om papier met inkt te bedrukken, maar er is geen enkele drukkerij die zelf papier en/of inkt maakt.
Een andere situatie ontstaat als de samenwerkende partijen besluiten dat ze ook het achterliggend beleid op elkaar afstemmen.
De basis voor veel intensiever samenwerking ontstaat pas als de samenwerkingspartijen besluiten om exact hetzelfde beleid toe te passen. Een identiek beleid in een regio, vastgesteld door verschillende gemeenten met de bedoeling in de regio een eenvormig beleid te hebben en in opdracht van deze verschillende gemeenten door één der gemeenten te laten uitvoeren, dat vormt een basis voor verdere en intensievere samenwerking. Als dat dan ook nog gebeurt door exact dezelfde partijen op totaal verschillende beleidsterreinen (bijv, sociale zaken èn woningbouw èn onderwijs èn infrastructuur èn industrieterreinen èn bijvoorbeeld milieubeleid), dan is er zonder twijfel een basis voor fusie. Dan moet je vervolgens vooral aandacht besteden aan de democratische aspecten van zo’n schaalvergroting en ook of de afstand tussen het bestuur en de bestuurde inwoner niet te groot wordt.
Het is niet zo vreemd om de mogelijkheden voor een fusie te verkennen door eerst eens ècht intensief beleidsmatig en uitvoerend te gaan samenwerken. Dan kan zo maar duidelijk worden dat het nu voorliggend fusievoorstel nauwelijks voordeel biedt en voor de korte termijn (bijv. de komende 10 jaar) een kleinere of misschien wel grotere fusie noodzakelijk is.
Dat fusie in het geval van de samenwerking tussen Bussum, Muiden, Naarden en Weesp een logisch vervolg is gaat mij dan ook iets te makkelijk en is voor mij niet overtuigend.
